75 jaar vrijheid

Ayla van den Hatert, praktiserend levensgenietster: ‘Het is fantastisch dat ik in Nederland op deze manier mijn leven kan leiden’

Ayla werd in 1947 geboren als man, maar gaat sinds 1998 door het leven als vrouw. ‘Ik voelde altijd al dat ik anders was, maar ik had geen idee waarom dat zo was. In de jaren dat ik opgroeide, was er nog niks bekend over transgender zijn. Ik vond het als kind en later als puber leuk om me te verkleden, maar dat durfde ik tegen niemand te vertellen. Ik paste stiekem wel eens kleding van mijn moeder of mijn zusje, maar legde dat dan zo terug dat niemand het merkte. Zeker in mijn tienerjaren worstelde ik behoorlijk met mijn gevoelens en vroeg ik me af wat er met me aan de hand was. Pas begin jaren tachtig stonden in de weekbladen verhalen over travestie en transseksueel zijn en wist ik dus dat er meer waren zoals ik.’

Ondanks de tweestrijd in zichzelf ontmoette Ayla een vrouw waarmee ze trouwde en samen kregen ze een zoon en een dochter. ‘Na tien jaar vertelde ze me, min of meer “out of the blue”, dat ze niet meer van me hield. Dat was een enorme schok.’ Nadat haar eerste huwelijk strandde, was Ayla een aantal jaar alleen. ‘Ik kreeg opnieuw een relatie met een vrouw, want ja, ik val wel gewoon op vrouwen.’

Transgender
Toch viel tijdens haar tweede huwelijk, na veel onderzoek, eindelijk het kwartje. Ayla: ‘Ik was een vrouw in een mannenlichaam, ik was een transgender. Vervolgens heb ik jarenlang geworsteld voordat ik het eindelijk aan mijn vrouw durfde te vertellen. Haar wereld stortte in. We besloten wel om bij elkaar te blijven, maar uiteindelijk zakte ons huwelijk steeds verder in en besloten we ieder ons eigen weg te gaan. Dat was eind 1998. Vanaf dat moment besloot ik om openlijk voor mijn vrouw-zijn uit te komen richting mijn familie en vrienden. Dat verliep eigenlijk redelijk probleemloos en dat was voor die tijd best bijzonder. En hoewel de meeste mensen in mijn omgeving stomverbaasd waren, vond een enkeling dat ik altijd al vrouwelijke trekjes had.’

Dubbelleven
Daarna volgde een jarenlange periode waarin Ayla een dubbelleven leidde. ‘In mijn vrije tijd leefde ik openlijk als vrouw, maar ik had een leidinggevende baan in een mannenwereld, dus daar kon dat echt niet. Omdat het bedrijf waar ik werkte naar Azië vertrok, kon ik een paar jaar later met een mooie regeling weg. Dat was voor mij een soort victorie. Ik meldde mij aan bij het GAK, maar deed dat als vrouw. En sindsdien leef ik helemaal als vrouw. Helaas had ik de pech dat ik trombose in mijn benen kreeg. Zou ik voor mijn transitie hormonen gaan gebruiken, dan zou het risico op trombose verder verhoogd worden. Dus besloot ik om wel als vrouw te leven, maar lichamelijk niets te laten doen, geen hormonen en geen operaties. En daar heb ik vrede mee, want ik zit gewoon goed in mijn vel.

'Ik zit gewoon goed in mijn vel'

Vrijheid
In mijn beide huwelijken was ik redelijk gelukkig en zeker niet ongelukkig. Maar ik volgde mijn gevoel en ik ben nu gelukkiger, want ik ben mezelf. En als mezelf stap ik net zo makkelijk een mensenmassa in. Als mensen dan aan me vragen: “Durf je dat dan?” Dan is mijn antwoord: “Waarom zou ik dat niet durven? Ik ben toch gewoon een mens?”. Als ik mijn levensverhaal vertaal naar vrijheid in Nederland, dan is het natuurlijk fantastisch dat ik de vrijheid heb om op deze manier te leven. Ik ben op dat gebied ook nooit echt grote problemen tegen gekomen, mensen zijn hier behoorlijk tolerant.’

Levensgenietster
Op het visitekaartje van Ayla staat ‘Praktiserend levensgenietster’. ‘Ik verkeer in de gelukkige omstandigheid dat ik de dingen kan doen waar ik gelukkig van word. Zo ga ik graag naar voorstellingen in het Isalatheater, drink ik regelmatig een kopje thee buiten de deur of ga ik met vriendinnen op stap. Dat dit allemaal kan, heeft ook met vrijheid te maken. En dankzij mijn rolstoel en het openbaar vervoer reis ik het hele land door. Vakanties in het buitenland vind ik met een rolstoel teveel gedoe, dus dat hoeft voor mij niet meer. Maar ach, ik heb al zoveel mooie dingen in het leven gezien en gedaan, die zitten allemaal in mijn bovenkamertje.’

Respect
Dat genieten van het leven belangrijk is, draagt Ayla ook over op de mensen in haar omgeving. Zo gaat ze elke week op stap met twee gehandicapte dames, kookt ze vaak voor haar vriendinnen, was ze jarenlang mantelzorger van haar buurvrouw en gaat ze regelmatig op bezoek bij haar 89-jarige tante die in een verpleeghuis zit. ‘Ik vind het belangrijk om mensen bij elkaar te brengen en met elkaar te verbinden. Je hoeft niet ieders vriend te worden, maar respecteer elkaar wel, ongeacht afkomst, religie of nationaliteit. Ga met elkaar om en geniet met elkaar. Want waar een wil is, is een weg. Ook dat is vrijheid.’